Zelfs vandaag de dag wordt er nog wel eens neergekeken op de bordspelhobby. Het wordt gezien als kinderlijk en al die onderdeeltjes maken het zo nerderig. Nu is er niets meer kinderachtig dan je volwassen gedragen, terwijl de twee genoemde redenen eigenlijk een beetje haaks op elkaar staan. Maar ik vraag me ook iets heel anders af: sport vindt men wel cool en volwassen. Raar, want wat is nou eigenlijk het verschil?
Wat is sport?
Ik wou eigenlijk de definitie van de Dikke van Dale erbij pakken, maar blijkbaar staat die niet meer online. Dus heb ik aangeklopt bij Encyclo.nl. Daar staat sport beschreven als ‘lichamelijke activiteit voor je plezier of als beroep’. Op ensie.nl wordt dit nog wat meer verduidelijkt: “Sport is een fysieke bezigheid met vaste regels en waarbij vaak sprake is van competitieverband. Sporten kunnen ook recreatief beoefend worden.”
Het is dus iets fysieks en lichamelijks, vaak maar niet altijd in een competitieve omgeving. Joggen en yoga vallen bijvoorbeeld nog wel onder sport, terwijl je niet probeert van iemand te winnen. Toch is het eerste waar mensen aan denken waarschijnlijk eerder iets als voetbal of de Olympische Spelen.
De regels zijn belangrijk. Sport fungeert vaak als een test van jouw kundigheid. Om dat het beste te meten, is het handig als de omstandigheden consistent blijven. Scoren in voetbal wordt een stuk gemakkelijker als je de bal gewoon mag oppakken en smijten. Maar de uitdaging zit hem juist in het feit dat dit niet mag. Daarom wordt alles zo eerlijk mogelijk gemaakt, zodat de beste (vaker) wint.
Zelfs voor de workouts zijn regels belangrijk. Die zorgen er namelijk voor dat jij de juiste technieken gebruikt. Anders haal je er niet uit wat je nodig hebt. Een uur fietsen is goed voor je beenspieren en uithoudingsvermogen, maar als je dat uur ook gewoon in de auto door mag brengen, is het ineens een heel ander verhaal.
Wat is een bordspel?
Volgens encyclo is een bordspel ‘een spel dat je speelt met figuren op een plat bord’. Als je de site al een tijdje volgt, dan weet je dat ik het daar niet helemaal mee eens ben. Er zijn genoeg bordspellen zonder figuren of een bord. Kaartspellen worden vaak op de blote tafel gespeeld en ze hebben ook geen pionnen. Bärenpark heeft wel een bord, maar geen figuren. Ze hebben zelfs niet altijd beurten. Denk bijvoorbeeld aan Ligretto of Escape.
Dus wat hebben we wel? Als ik het moet samenvatten, dan zou ik het volgende zeggen: Een bordspel is een spel met regels, dat vaak competitief is. Vaak, maar niet altijd. Coöperatieve spellen worden steeds populairder en er zijn ook een hoop bordspellen die je in je eentje speelt. Maar regels, die zijn er altijd.
Zonder regels werkt een bordspel niet. Anders kun je doen wat je wil en kan iedereen claimen dat die gewonnen heeft. Het gaat er juist om dat je binnen de beperkingen van de regels dit voor elkaar probeert te krijgen. Zelfs Munchkin en Valse Motten, spellen waarin expliciet wordt gezegd dat je mag valsspelen, maken daarbij duidelijk wat wel en niet mag.
Meestal stellen bordspellen je intelligentie op de proef. Hoe zorg jij ervoor dat de regels in jouw voordeel werken? Hoe blijf jij je tegenstanders een stapje voor? Aan de andere kant gaat een spel soms meer om geluk. Meestal is het een combinatie van allebei. Bovendien staan de twee niet haaks op elkaar. Een goede strateeg weet gebruik te maken van willekeur, of houdt er op zijn minst rekening mee.
Sport en bordspel: gelijkenissen en verschillen
Als je de twee beschrijvingen zo leest, dan merk je waarschijnlijk al dat ze een hoop met elkaar gemeen hebben. Ze zijn allebei vaak, maar niet altijd, een competitie. Ook zijn de regels voor beiden erg belangrijk. Ik zou zelfs zeggen dat regels noodzakelijk zijn. Anders werken de spellen en sporten niet, of je hebt er niets aan.
De focus ligt wel ergens anders bij bordspellen dan bij sport. Waar sport een test is van je fysieke kundigheid, is een bordspel meer een test van je creatieve intelligentie en/of geluk. Het gaat er niet om dat jij sneller of sterker bent dan je tegenstanders. In plaats daarvan moet je die te slim af zijn. Aan de andere kant worden je kracht, snelheid en techniek zelfs bij strategische sporten op de proef gesteld.
Hoeveel een sport afwijkt van een bordspel, dat verschilt. Neem bijvoorbeeld biljarten. Precisie is belangrijk, maar je hoeft niet sterk of snel te zijn. Strategie, aan de andere kant, kan wel een belangrijke rol spelen. De ballen zo plaatsen dat je tegenstander er niets mee kan, is soms net zo belangrijk als zelf punten scoren. Het doet dus erg denken aan een gemeen bordspel. Als we hier nog een schepje bovenop willen doen, kunnen we ook kijken naar Schaken. Dat spel wordt officieel erkend als een sport, maar het is eigenlijk puur strategie.
Voetbal zit hier een beetje tussenin. Je atletische talenten zijn behoorlijk belangrijk. Maar je zal ook samen moeten werken met je team en slim moeten positioneren. Door slim te spelen behoud je balbezit en schiet je de bal vaker in het net van de tegenstanders. De sport stapt dus over de grens die de twee schijnbaar van elkaar scheidt.
Een specifiek soort bordspel
Sport is daarom niet zomaar een bordspel. Het valt onder een specifieke subcategorie. Eentje die grappig genoeg juist vaak minder serieus wordt genomen: het dexterityspel. Dit zijn bordspellen waarin je fysieke handelingen uit moet voeren, zoals chips gooien of knikkers afschieten met je vingers. Hierbij helpt goed kunnen mikken behoorlijk.
Het is gemakkelijk om vergelijkingen te trekken met sporten zoals darten en bowlen. Je gooit iets en probeert iets te raken. Daarmee omvat je het hele spel. Dat doe je in Hibachi en met darten is het niet anders. Als je dat doordenkt, dan vallen dingen als scherpschieten hier eigenlijk ook onder. Toen we vroeger Squad 7 speelden, moesten we ook met een (speelgoed)pistool op een doelwit schieten.
Teamsporten stappen misschien wat weg van de behendigheid, maar doen juist meer met strategie. Bovendien passen ze eigenlijk beter bij de beschrijving van encyclo. Wat is een voetbalveld, als het niet een plat bord is? Wat zijn spelers, als het geen figuren zijn? Ook is het doel nog steeds om een object in een doel te plaatsen.
Vechtsporten passen eigenlijk het beste. Twee spelers nemen het tegen elkaar op om punten te scoren. Ook is er een alternatieve winconditie waarbij jij je tegenstander KO moet slaan. Als bordspelspelers iets leuk vinden, dan is het wel punten en alternatieve wincondities. Spellen zoals 7 Wonders zijn daar zelfs helemaal omheen gebouwd.
Essen Spiel is niet het grootste bordspelevenement
Sport is een bordspel. Denk daar maar aan met een glimlach als je in 2028 naar de Olympische Spelen kijkt. Het grootste bordspelevenement van de wereld! Wat is jouw favoriete dexterityspel?
Geef een reactie