Photosynthesis: een ondergewaardeerd bordspel

Ondanks dat ik Photosynthesis meestal bij me heb, komt de game eigenlijk alleen op tafel als ik het zelf push. Misschien is het ons biologietrauma van de middelbare school, maar het is wel zonde. Want het spel is beter dan je denkt. Plus, het introduceert spelers aan een uitstekende bordspelmaker. Hjalmar Hach heeft namelijk ook spellen zoals The King’s Dilemma gemaakt.

Wat is Photosynthesis?

In Photosynthesis speel je een boomsoort. Jouw doel is om ervoor te zorgen dat jouw soort boom lekker groeit in het bos. Daarvoor strooi je zaadjes naar plekken waar je verwacht dat ze later als boom lekker veel zonlicht gaan vangen, terwijl je ook wanneer je kan schaduwen werpt op de bomen van je tegenstanders.

Photosynthesis nodigt gemeen spelen uit. Het is een spel van pure strategie, dus je kan precies zien wat je tegenstanders aan het doen zijn. Niet alleen dat, roet in het eten is zo gedaan en kost je vaak niets. Tenminste, niet direct. Maar het zal je verbazen hoe vaak je later spijt krijgt van je keuzes.

De simpele regels van het spel verbergen namelijk hoe doordacht het eigenlijk is. Bomen groeien langzaam en daarom moet je vroeg bedenken waar je wil dat dit groeien gebeurt. Het zal met regelmaat voorkomen dat je denkt dat het niet uitmaakt wat je doet, om vervolgens drie beurten later te ontdekken waarom je net even een minuutje langer erover had moeten peinzen.

Hou jij van de natuur en zien hoe het bos tot leven komt? Vind je het leuk om je tegenstanders het leven zuur te maken? Heb je een voorkeur voor simpele regels? Ben jij niet zo’n fan van kans en win, of verlies je liever door jouw eigen vaardigheden? Dan is deze review voor jou!

Het simpele bosleven

De regels van Photosynthesis zijn verrassend simpel. Bomen vangen zon, wat jij dan mag uitgeven om zaadjes te zaaien, zaadjes te ontkiemen tot boompjes of bomen die je al hebt te laten groeien. Als je een beetje een idee hebt van wat een boom kan, dan weet je grofweg wat je kan doen in dit spel.

De twist zit hem in de zon en de schaduwen die de bomen werpen. Een boom levert alleen zon op als die niet in de schaduw van een andere boom staat, of er bovenuit torent. Bovendien verplaatst de zon zich elke ronde, waardoor je steeds vanuit een andere hoek moet denken. Hierdoor moet je altijd een paar rondes vooruitdenken bij het plaatsen van jouw nieuwe zaadjes.

Dan heb je nog je spelersbord. Om iets te mogen plaatsen, moet je het eerst van je bord kopen en in je reserve plaatsen. Als je iets van het hoofdbord haalt, omdat een zaadje ontkiemt of omdat je een boom groter laat groeien, dan plaats je dat weer terug op jouw spelersbord. Zit die vol, dan gaat het in plaats daarvan terug in de doos. Je boom of zaadje is nu permanent weg. Aan het begin voelt het misschien als een goed idee om wat tempo te winnen, maar later zul je merken dat je plots tekortkomt.

Maar hoe win je dan? Je ontvangt punten door een boom tweemaal te laten groeien en het dan van het bord te halen. Hoeveel je krijgt, dat ligt aan waar het stond. Hoe dichter het bij het midden van het bord stond, hoe meer punten het waard is. Aan de andere kant ben je daar ook gemakkelijker te blokkeren. Bovendien leveren grote bomen veel zon op. Het is daarom belangrijk om niet alleen een goede plek te vinden voor jouw grote boom, je moet ook het juiste moment vinden om het van het bord te halen.

Bomen zijn relaxt

Dit voelt misschien allemaal een beetje overweldigend, maar Photosynthesis helpt je hier wat bij. Er is een hoop om rekening mee te houden, maar in jouw beurt doe je maar één ding. Na jouw enkele actie is het de beurt aan de spelers links van je. Voor je het weet, ben jij opnieuw weer aan de beurt.

Beurten kunnen dus lekker snel gaan. Zeker aan het begin, als er genoeg ruimte is en iedereen bovendien dingen van hun bord moet kopen. Je hoeft dus niet te hard te peinzen, want voor je het weet ben je weer aan de beurt. Na een paar rondes is dit een stuk minder, maar tegen die tijd heb je Photosynthesis al een stuk beter onder de knie.

Dan begint ook iets anders op te vallen: het bord ziet er ondertussen eigenlijk best wel mooi uit. Met al die verschillende bomen, die ook nog eens verschillende hoogtes hebben, komt het bord helemaal tot leven. Zeker omdat de manier waarop de bomen verdeeld zijn logisch is. Het voelt natuurlijk en het vangt het oog.

In de eerste twee rondes groeit het bos helemaal dicht. Maar omdat je alleen punten krijgt door een boom van het bord te halen, krimpt het ook weer. Er is een eb en vloed die ervoor zorgt dat het bos er constant anders uitziet. Wat er op zijn beurt weer voor zorgt dat het nog meer tot leven komt.

Bomen zijn gemeen

Als je de website al een tijdje volgt, dan weet je dat ik een fan ben van gemene spellen. Geniepige spelers kunnen zich helemaal in Photosynthesis uitleven. Als jij een wandeling door het bos maakt, dan voelt het als een vreedzame plek. Maar dat is omdat jij niet hoefde te vechten om in dat bos te overleven.

Deze bomen moeten dat wel. Ze concurreren hevig met elkaar en proberen constant elkaars zon te stelen. Dit leer je eigenlijk al tijdens de opzet. Want als jij met onschuldige ogen je tweede boompje plaatst, dan kun je er veilig vanuit gaan dat die in de eerste ronde geen zon op gaat leveren.

Door dat gebrek aan zonlicht heb je niet genoeg om je boompje te laten groeien, waardoor je niet op tijd uit de schaduw van een nieuwe boom van een andere speler komt. Die had dat natuurlijk berekend en juist daarom zijn zaadje de vorige ronde daar neergelegd. Je voelt je aangevallen, maar het is ook deels jouw eigen schuld: jij had je moeten realiseren dat Photosynthesis een vergiffenisloze wereld is.

Deze genadeloze aard van het spel kan het wel wat lastig maken voor nieuwe spelers om het op te pikken. Zeker als die deze strategische elleboogjes persoonlijk opvatten. Een vroege fout kan gauw uit de hand lopen, waardoor je aan het einde van het spel een behoorlijke achterstand kan hebben. Daarom is het aan te raden om je wel wat in te houden als je speelt met beginners.

Plannen in Photosynthesis is moeilijk

Wat wel lastig kan zijn, is plannen. Zeker als een ronde al een tijdje bezig is. Je mag elke boom en elk zaadje namelijk maar een enkele keer activeren per ronde. Een boom kan één keer groeien of één keer een zaadje zaaien. Daarna is die voor de rest van de ronde inactief en moet jij focussen op andere dingen.

Het probleem is dat er geen manier in het spel is om dit bij te houden. Een boom die net gegroeid is, ziet er hetzelfde uit als eentje die nog beschikbaar is voor gebruik. Hierdoor raak je soms de draad van je eigen plan een beetje kwijt. Aan het begin is dit niet zo’n probleem, maar het wordt steeds erger als er meer groeit.

Er valt hierdoor wel eens iets tussen de mazen door. Maar dat is niet het grootste probleem. Je raakt namelijk ook het overzicht van wat andere spelers nog mogen een beetje kwijt. Zeker als je een plan van meerdere stappen voor jezelf aan het bijhouden bent, is het wel wat veel gevraagd om dat ook te doen voor de andere spelers aan tafel.

Dit is met gemak het grootste nadeel van Photosynthesis. Er is ook weinig dat je kan doen om het gemakkelijker te maken. Een boompje op zijn zij leggen na gebruik werkt een beetje aan het begin, maar ze worden gauw te groot voor een vakje. Bovendien zijn zaadjes fiches, dus die kun je niet echt kantelen.

Photosynthesis is pure strategie

Photosynthesis is pure strategie. Dat betekent dat er geen kanselementen zijn in het spel. Er zijn geen dobbelstenen, geen kaarten, zelfs geen verborgen informatie. Vanaf het begin ligt het hele spel bloot. De enige factoren van willekeur zijn je tegenstanders en jijzelf.

Dat betekent aan de ene kant dat er niets is om achter te verstoppen. De sterkste speler zal bijna altijd winnen en je kan een dobbelsteen niet de schuld geven. Als jij kans wil maken, dan moet je beter worden in het spel. Dit kan aardig afschrikken voor nieuwe spelers, die misschien meer gewend zijn dat ze soms even worden geholpen door een goede dobbelsteenworp. Pure strategie is tegenwoordig verre van de norm.

Aan de andere kant zijn er ook geen onaangename verrassingen. Take-that-elementen zijn leuk voor een gezellig avondje, misschien met wat drank. Maar als je even gefocust je best wil doen, dan kan het zuur zijn als zelfs de beste plannen afhankelijk zijn van wat dobbelstenen. Als je verliest in Photosynthesis, dan zat er ergens een gat in jouw plan.

Er is wel een groot verschil tussen Photosynthesis en Schaken. Je speelt namelijk niet met zijn tweeën. Dit betekent dat je teams kan vormen en samen kan werken om een sterkere speler wat tegen te werken. Of iemand die je even wil stangen, natuurlijk. Zelfs de beste speler gaat het niet winnen van twee beginners die de handen ineen hebben geslagen, dus niemand is onverslaanbaar.

Het proberen waard

De doos van Photosynthesis is misschien niet zo goed in het uitnodigen van spelers. Het is groot, zodat de bomen er gemakkelijk in passen. Maar het is lang niet zo zwaar als het lijkt. Ik ben er een groot fan van, dus geef het eens een kans.

Oordeel: 8,0